مقاما ، و جعل بوح الواجد و رمز المتمكّن ، شيئا عاما ؛ و أكثرهم لم ينطق عن الدرجات . بدان كسانى كه در اين مقامات سير مىكنند ، بسيار گوناگونند و ترتيب معيّنى براى همهء آنان وجود ندارد و هيچ منتهاى كاملى ايشان را در نيابد البته گروهى از متقدمان و متأخران در اين باب ، نوشتارهايى تنظيم كرده‌اند كه با همهء سخن و نيكويى ، شايد نها را كافى و بىنياز كننده نيابى . برخى از ايشان به اصول اشره كرده و به تفصيل كام مطلب نپرداخته است و برخى از ايشان حكايتهايى را فراهم آورده است امّا آنها را تخليص نكرده و نكات را بيان ننموده است . بعضى ديگر ، مقامات خاصه را از ضرورتهاى عامه تفكيك نكرده است و بعضى از ايشان شطح بندهء مغلوب را مقام به شمار آورده و ظهور واجد و رمز متمكن را چيزى عمومى قرار داده است . ( مقصود از شطح ، كلامى است كه بوى ادعا و انانيت مىدهد ، مانند اينكه بگويد : « من خالق جهان هستم » يا « در آستين من جز خدا نيست » و ظهور واجد ، مانند گفت « انا الحق » است كه حلاج بر زبان آورد و رمز متمكن مانند آنكه بگويد : « منم كه باقى به بقاى حق هستم » يا « منم كه موجود به وجود حق هستم . » و غالب ايشان اساسا از درجات ، سخنى به ميان نياورده‌اند . و اعلم أنّ العامّة من علماء هذه الطائفة و المشيرين الى هذه الطريقة اتّفقوا على أنّ النهايات لا تصحّ الّا بتصحيح البدايات ؛ كما أنّ الأبنية لا تقوم الّا على الأساس . و تصحيح البدايات هو اقامة الأمر على مشاهدة الاخلاص و متابعة السّنّة ، و تعظيم النهى على مشاهدة الخوف و رعاية الحرمة و الشفقة على العالم ببذل النصيحة و كفّ المؤنة و مجانبة كل صاحب يفسد الوقت و كل سبب يفتن القلب . بدان ، عموم عالمان طايفهء تصوف و آنان كه به اين طريقت اشارت دارند ، براين امر متفقند كه نهايتا درست نمىگردد مگر با درست كردن بدايتها ؛ چنان‌كه ساختمانها جز بر پايه‌هاى استوار نمىايستد . و درست اسختن بدايتها عبارت است از امتثال امر الهى ( مطابق با شريعت محمدى صلّى اللّه عليه و إله ) با مشاهدهء اخلاص و بدون نظر به عمل و بدون هيچ توجهى به عوض و غرض ، و همراه با اينكه عمل را لوجه اللّه ببيند و پيروزى از سنت و بزرگداشت نهى با ترك منهيات و اجتناب از آنها همراه با مشاهدهء ترس از كيفر الهى و رعايت حرمت و قداست احكام شريعت و آنچه در كتاب و سنت وارد شده است ، و